Hoa mao lương (Ranunculus asiaticus): cách trồng củ

Bài này của tác giả Cammy Bạch Trà, đã được soát lại tên khoa học, nguồn gốc, độc tính. Phần kinh nghiệm trồng chậu ở Việt Nam là kinh nghiệm cá nhân của tác giả.

Tên gọi và nguồn gốc của hoa mao lương

Theo Wikipedia, Ranunculus asiaticus (Persian buttercup) bản địa vùng đông Địa Trung Hải, tây nam Á, đông nam châu Âu (Crete, Karpathos, Rhodes) và đông bắc châu Phi. Đây là cây thân thảo sống lâu năm cao tới khoảng 45 cm, hoa đường kính khoảng 3-5 cm, có đỏ, hồng, vàng, trắng; các dạng hoa kép (nhiều khả năng là cây lai) là những giống làm cảnh và hoa cắt cành phổ biến. Cây chịu được sương giá nhẹ nhưng không chịu nổi dưới khoảng -10°C.

Mao lương vàng; cây còn có đỏ, cam, hồng, trắng - Ảnh: Agnieszka Kwiecień, Nova, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Tên chi Ranunculus theo Wikipedia là tiếng Latin muộn nghĩa “ếch con” (từ rana), có thể do nhiều loài mọc gần nước như loài ếch.

Ý nghĩa của hoa mao lương

Mao lương thường được xem là biểu tượng của vẻ đẹp quyến rũ và cuốn hút, nên hay được tặng. Đây là cách liên tưởng văn hoá. Truyền thuyết về một hoàng tử Ba Tư hóa thành hoa mao lương chỉ là truyện dân gian, không có cơ sở lịch sử.

Độc tính: lưu ý với chó mèo và trẻ nhỏ

Theo ASPCA, các loài Ranunculus (buttercup) độc với chó, mèo và ngựa, hoạt chất gây kích ứng là protoanemonin; dấu hiệu gồm nôn, tiêu chảy, chảy nhiều nước dãi, loét miệng và đi loạng choạng. Vì vậy nhà có trẻ nhỏ, thú cưng nên đặt chậu ngoài tầm với và không để chúng gặm cây, củ.

Thông tin chỉ để tham khảo, không thay lời khuyên của bác sĩ hoặc bác sĩ thú y.

Chọn củ

Củ mao lương mua về thường khô quắt vì đang ngủ nghỉ. Củ trông giống nải chuối nhỏ nên dễ xác định đầu trên - đầu dưới (phần “cuống nải” là đầu mầm, các “ngón” có rễ chĩa xuống). Củ càng lớn thì càng nhiều dinh dưỡng dự trữ, nên chọn củ chất lượng.

Củ mao lương có hình móng vuốt - Ảnh: Downtowngal, CC0, Wikimedia Commons

Cách trồng hoa mao lương ở Việt Nam (kinh nghiệm của tác giả)

Tác giả cho rằng khí hậu nóng ẩm của Việt Nam làm cây dễ bị nấm bệnh, nên không trồng củ trực tiếp ra đất mà ươm mầm trước rồi mới chuyển vào chậu (trừ những nơi khí hậu thuận lợi như Đà Lạt).

1. Đánh thức củ: ngâm củ cho no nước (khoảng 2-5 giờ theo tác giả) cho căng tròn.
2. Ươm mầm: ươm củ vào cát ẩm hoặc giá thể thoáng (xơ dừa, trấu hun…), giữ ẩm vừa phải cho tới khi củ ra rễ và mầm. Tác giả ươm trong cốc nhựa có đục lỗ đáy.
3. Sang chậu: chỉ lấp phần rễ, để phần ngọn (gốc mầm) lộ ra, không lấp ngọn để cây khỏi thối.
4. Giá thể: thoáng và thoát nước tốt. Tác giả trộn trấu hun, xơ dừa, xỉ than, đất và phân bò ủ hoai theo tỉ lệ 1:1:1:1:1.
5. Chăm sóc: nhiều nắng nhưng mát, khoảng 20-30°C theo tác giả; tránh mưa rào vì lá mỏng; tưới phân định kỳ (khoảng 1-2 lần mỗi tuần theo tác giả); giữ chậu thoát nước tốt để tránh thối củ, thối ngọn. Khi thời tiết ẩm, mưa nhiều và ít nắng, phòng bệnh nấm rễ.

Đây là kinh nghiệm cá nhân của tác giả; kết quả của bạn sẽ khác tuỳ vùng và mùa.

Trồng ngoài vườn ở vùng mát

Ở nơi khí hậu thích hợp, tác giả gợi ý chọn nơi khô ráo, thoát nước tốt, làm luống cao, trồng củ sâu khoảng 5 cm và cách nhau 10-15 cm, tưới đẫm sau khi trồng. Sau mùa hoa, để nguyên lá cho cây nuôi củ, và khi lá vàng, héo (cây vào giai đoạn ngủ), cắt lá và hạn chế tưới.

Gợi ý đọc thêm

• Hoa hồng: đặc điểm, các loài hồng, ý nghĩa hồng đỏ, trắng, vàng, tím.
• Hoa freesia: hương thơm ngọt, nguồn gốc châu Phi, ý nghĩa, trồng củ trong chậu ở Việt Nam.
• Hoa sparaxis: nguồn gốc Nam Phi, họ Diên vĩ, chu kỳ ngủ hè - nở xuân, cách chọn và trồng củ.
• Hoa rum: nguồn gốc Nam Phi, đặc điểm, ý nghĩa theo màu, trồng bằng củ.