Hoa son môi: đặc điểm, cách giâm cành, trồng chậu treo

Hoa son môi - loài hoa mang cái tên vô cùng độc đáo và đặc biệt. Người ta gọi như vậy bởi loài hoa này có hình dạng khá giống một thỏi son, màu hoa cũng đỏ tươi rực rỡ bắt mắt lắm. Hơn hết, chúng dễ trồng, dễ chăm sóc và cũng không hề khó khăn trong việc nhân giống nên ai ai cũng yêu ^^.

Tên gọi và nguồn gốc của cây hoa son môi

Son môi là cây có hoa thuộc họ Tai voi (Gesneriaceae). Tên tiếng Anh là lipstick plant (cây son môi), tên khoa học là Aeschynanthus radicans (trong nhiều tài liệu cũ còn ghi là A. lobbianus). Ở Việt Nam hoa còn được gọi là lan son môi, dù cây không phải lan.

Đây là dòng cây bán biểu sinh của rừng nhiệt đới ẩm, có nguồn gốc Đông Nam Á (Malaysia, Indonesia, Thái Lan…): ngoài tự nhiên cây mọc bám trên thân cây, vách đá ẩm, rễ bám vào lớp rêu, mùn. Ở những nơi rừng sâu, độ ẩm cao, cây phát triển lớn và sai hoa. Chi Aeschynanthus có khoảng 150-200 loài, một số loài mọc hoang trong rừng Việt Nam; cây son môi trồng làm cảnh phổ biến hiện nay chủ yếu là A. radicans và các giống lai.

Đặc điểm hình thái của hoa son môi

Son môi là cây thân thảo buông rủ, sống lâu năm. Khi trưởng thành, thân rủ dài trung bình khoảng 30-100 cm. Hiện nay có nhiều dòng son môi khác nhau, khác nhau nhất ở phần lá: lá tròn nhỏ, lá thuôn dài (lá liễu), lá xoăn… Dù vậy, lá son môi đều dày, bóng, hơi mọng nước, màu xanh lục đậm, mọc đối. Thân cây mềm mại, hơi giòn, dễ gãy nếu tác động mạnh.

Phần đặc biệt nhất chính là hoa: hoa son môi có dạng ống dài, miệng chia thùy, mọc thành chùm ở đầu ngọn và nách lá. Lúc còn nụ, ống hoa đỏ nhô dần ra khỏi đài hoa hình chén màu nâu tím - y như thỏi son đang vặn lên khỏi vỏ, có lẽ vì vậy mà người ta đặt cho chúng cái tên độc lạ là son môi. Hoa nở chủ yếu màu đỏ tươi, ngoài ra còn có giống hồng, cam, vàng. Hoa nở rộ dày đặc trên nền lá xanh bóng trông rất nổi bật, mỗi đợt hoa chơi được khoảng 2-4 tuần. Hoa son môi hầu như không có mùi thơm.

Giống son môi hoa vàng - Ảnh: Mokkie, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Ý nghĩa và lợi ích khi trồng hoa son môi

Với sắc đỏ rực như son, hoa son môi tượng trưng cho tình yêu nồng nàn, son sắt, thủy chung. Sắc đỏ cũng là màu của may mắn, nên những giỏ son môi đỏ nở hoa rất được ưa chuộng treo trước hiên nhà dịp Tết.

Cây nhỏ gọn, hoa đẹp và lạ, lại không độc với chó mèo (theo ASPCA), nên rất được ưa chuộng trồng trang trí nhà cửa, hàng quán, ban công chung cư. Vì là cây thân rủ nên son môi thường được trồng trong chậu treo. Mỗi mùa hoa nở, nhìn từ xa đã thấy sắc son nổi bật cả không gian.

Giống son môi hoa hồng - Ảnh: Mokkie, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Phương pháp nhân giống hoa son môi

Hoa son môi được bán rộng rãi ở các vườn cây cảnh, nhưng nếu muốn tự nhân giống tại nhà thì cũng rất dễ, chỉ cần có cây mẹ. Hai cách phổ biến là giâm cành và tách bụi.

Giâm cành

1. Chọn đoạn cành khỏe mạnh, xanh tốt, không sâu bệnh, dài khoảng 10-15 cm, có vài cặp lá.
2. Tỉa bỏ lá ở phần dưới. Có thể nhúng gốc cành vào thuốc kích rễ pha đúng liều trên bao bì.
3. Cắm cành vào giá thể ẩm, tơi xốp (xơ dừa, trấu hun) hoặc cắm vào cốc nước sạch cho ra rễ trước.
4. Phun sương giữ ẩm, đặt nơi thoáng mát, không có nắng gắt.

Chỉ khoảng 1-3 tuần là cành giâm ra rễ và bắt đầu phát triển. Nên cắm nhiều cành vào một chậu để chậu nhanh dày, rủ đẹp.

Tách bụi

Rễ son môi mọc quấn khá chặt nên nên lấy cả bầu cây ra khỏi chậu, rửa bớt giá thể ở rễ, cắt bỏ những rễ già, khô, thối. Dùng dao, kéo sắc tách bụi thành các phần nhỏ, mỗi phần nên có 2-3 thân và rễ khỏe. Vết cắt có thể chấm vôi để tránh nấm. Sau đó đem các bụi đi trồng vào giá thể đã chuẩn bị (xem bên dưới).

Chọn chậu trồng cây son môi

Son môi có thể trồng trong chậu nhựa treo, chậu đất nung, giỏ gỗ hoặc vỏ dừa khô. Theo mình thì vỏ dừa và chậu đất nung là tốt nhất vì thoát nước, thoáng khí. Khi trồng nên đặt các nhánh gần mép chậu, để thân có chỗ rủ xuống tự nhiên.

Lưu ý khi trồng và chăm sóc hoa son môi

Giá thể trồng

Son môi vốn là cây bán biểu sinh nên cần giá thể rất tơi xốp, thoáng, thoát nước nhanh nhưng vẫn giữ ẩm. Có thể trộn ít đất mùn với xơ dừa, trấu hun, rễ lục bình khô, và lót xỉ than hoặc than củi dưới đáy chậu.

Hoặc trồng son môi bằng than gỗ: ngâm than vào nước nửa ngày đến một ngày, vớt ra để ráo rồi đập thành cục nhỏ 3-5 cm. Đặt cục than to ở đáy chậu, cục nhỏ hơn ở trên, đặt cây vào, cố định, rồi phủ một lớp xơ dừa lên mặt. Cách này vừa thoáng rễ vừa giữ ẩm tốt.

Ánh sáng và nhiệt độ

Son môi cần ánh sáng tán xạ đầy đủ thì mới ra nhiều hoa; nắng sáng nhẹ là tốt nhất. Cây vốn mọc dưới tán rừng ẩm nên không chịu được nắng gắt, nóng bí - những ngày nắng nóng nên che lưới hoặc chuyển vào nơi thoáng mát. Thiếu sáng quá thì cây chỉ ra lá, không có hoa.

Son môi phát triển tốt nhất ở khoảng 18-27°C. Trời quá lạnh (dưới khoảng 13°C) hoặc quá nóng, cây còi cọc, rụng nụ, không ra hoa. Mùa đông miền Bắc nên đưa chậu vào chỗ kín gió.

Nước tưới

Son môi ưa ẩm không khí nhưng sợ úng rễ. Tưới khi bề mặt giá thể đã se khô: mùa nóng có thể mỗi ngày một lần vào sáng sớm hoặc chiều mát, mùa mát, mùa mưa thưa hơn. Những ngày hanh khô nên phun sương lên lá. Giá thể ướt sũng kéo dài làm rễ thối, lá vàng rụng.

Phân bón

Bón phân hữu cơ, phân vi sinh hoặc phân bón lá cho hoa khoảng 1 tháng một lần, pha loãng. Khi cây chuẩn bị ra nụ, có thể bổ sung phân nhiều lân, kali (khoảng 1-2 tháng một lần) để cây sai hoa, màu đậm hơn.

Cắt tỉa sau mùa hoa

Sau mỗi đợt hoa, tỉa ngắn bớt những nhánh quá dài, nhánh già trơ lá để cây đâm nhiều nhánh mới - nhánh mới chính là nơi ra hoa đợt sau. Cành cắt ra lại đem giâm thành chậu mới.

Hoa son môi đẹp rực rỡ, treo ở hiên nhà hay góc ban công thì phải nói nổi bật hết sức. Hy vọng bài viết này giúp bạn hiểu hơn về loài hoa này, trồng và chăm sóc chúng thật tốt <3. Có thể bạn sẽ thích: hoa đăng tiêu.

Gợi ý đọc thêm

• Hồng môn: nguồn gốc Colombia - Ecuador, mo hoa đỏ, ý nghĩa, tách bụi.
• Hương thảo: nguồn gốc, đặc điểm, làm gia vị, giâm cành, gieo hạt, chăm sóc.
• Cây lưỡi mèo: đặc điểm, ý nghĩa, độc tính với chó mèo, cách tách chồi, giâm lá.
• Cỏ đồng tiền: phân biệt với rau má, nguồn gốc châu Mỹ, ý nghĩa, trồng đất và thủy sinh.