Hoa rum (Zantedeschia): ý nghĩa, cách trồng củ, chăm sóc

Hoa rum có dáng thanh lịch, đơn giản nhưng sang trọng, nên rất được ưa chuộng cắm bình và làm hoa cầm tay cô dâu. Bài này giúp bạn hiểu đúng loài cây, cách trồng bằng củ và những lưu ý an toàn khi nhà có trẻ nhỏ, thú cưng.

Tên gọi và nguồn gốc

Tên khoa học của hoa rum là Zantedeschia, thuộc họ Ráy (Araceae). Theo Wikipedia, chi này gồm tám loài, bản địa Nam châu Phi (từ Nam Phi đến Malawi), nay được đưa vào trồng ở mọi châu lục trừ châu Nam Cực.

Có vài điểm dễ gây nhầm:

• Hoa rum không phải loa kèn (lily) thật sự, chỉ có hình dáng như loa kèn. Wikipedia cũng nhấn mạnh các tên “calla lily”, “arum lily” không phải lily thật (họ Liliaceae).
• Chi Zantedeschia khác với chi Arum và Calla, dù cùng họ Ráy và có hình dáng bề ngoài tương tự. Vì vậy ghi “hoa rum thuộc chi Arum” là không chính xác.
• Tên “calla lily” thường dùng cho Z. elliottiana và Z. rehmannii; “arum lily” dùng cho Z. aethiopica.

Đặc điểm của hoa rum

• Dáng cây: cây thân thảo, thường mọc thành bụi. Z. aethiopica cao khoảng 0,6-1 m, ưa sống ven suối, mép ao ở quê hương; cây có thân rễ (rhizome). Các loài khác trong chi, như Z. rehmannii, thấp hơn (đến khoảng 60 cm) và có củ (tuber).
• Lá: to, màu xanh sẫm, hình mũi tên hoặc hình trứng, cuống dài xốp.
• “Hoa”: phần trắng, rộng như loa kèn thật ra là một mo (spathe), bao quanh trục hoa hình trụ (spadix) màu vàng ở giữa. Các hoa thật rất nhỏ nằm trên spadix.
• Màu sắc: Z. aethiopica có mo màu trắng. Các màu vàng, hồng, tím… thường gặp ở các loài khác trong chi và giống lai.
• Chu kỳ sống: cây thường xanh ở nơi mưa và nhiệt độ đủ, rụng lá vào mùa khô (theo Wikipedia với Z. aethiopica).

Khóm hoa rum mọc ven suối - Ảnh: H. Zell, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Ý nghĩa

Hoa rum trắng thường gắn với sự tinh khôi, thanh khiết và thường làm hoa cưới; hoa vàng gợi niềm vui, sự tích cực; hoa tím được chọn để tặng người mình quý trọng. Ngoài ra Z. aethiopica còn có tên tiếng Anh là “death lily”; mình không rõ nguồn gốc cách gọi này nên không giải thích thêm. Ý nghĩa của từng màu là quy ước văn hoá, khác nhau theo vùng.

Độc tính: kích ứng miệng, độc với chó mèo

Theo Wikipedia, Z. aethiopica chứa canxi oxalat; ăn cây sống có thể gây cảm giác bỏng rát, sưng môi, lưỡi, họng, đau bụng và tiêu chảy. ASPCA ghi cây độc với chó và mèo (oxalat không tan), dấu hiệu gồm bỏng rát miệng, chảy nhiều nước dãi, nôn, khó nuốt. Hãy đặt chậu ngoài tầm với của trẻ và thú cưng, và liên hệ bác sĩ nếu lỡ ăn phải.

Hoa rum có độc (canxi oxalat); đừng tự dùng cây làm thuốc.

Cách trồng hoa rum

Trồng bằng củ (thân rễ)

Với hoa rum thương mại, nhiều người trồng bằng củ hoặc thân rễ cho nhanh và giữ đúng giống. Chọn củ chắc, không dập, trồng vào đất tơi xốp, thoát nước tốt, trộn thêm phân hữu cơ hoai mục. Sau vụ hoa, khi cây yếu đi, có thể đào củ lên, làm sạch, để khô thoáng rồi trồng lại vụ sau. Thời điểm và độ sâu cụ thể phụ thuộc vào giống và khí hậu, nên bạn hãy làm theo hướng dẫn của người bán củ.

Gieo hạt

Hoa rum cũng có thể nhân giống bằng hạt, nhưng cây từ hạt lớn chậm hơn và có thể không giống cây mẹ; người trồng thường chọn củ.

Chăm sóc hoa rum (kinh nghiệm chung)

• Đất: tơi xốp, thoát nước tốt, giàu mùn.
• Nước: giữ ẩm đều nhưng không để úng, vì củ dễ thối khi đọng nước.
• Ánh sáng: thích sáng, có nắng nhẹ; che bớt vào những ngày nắng gắt.
• Phân bón: bón phân loãng định kỳ trong mùa sinh trưởng, tăng kali khi cây chuẩn bị ra hoa.
• Sâu bệnh: hay gặp sâu ăn lá và thối củ khi úng. Nên ngắt bỏ lá hỏng, giữ chậu thoáng.

Gợi ý đọc thêm

• Hoa freesia: hương thơm ngọt, nguồn gốc châu Phi, ý nghĩa, trồng củ trong chậu ở Việt Nam.
• Hoa sparaxis: nguồn gốc Nam Phi, họ Diên vĩ, chu kỳ ngủ hè - nở xuân, cách chọn và trồng củ.
• Hoa mao lương: nguồn gốc, đặc điểm, ý nghĩa, cách chọn củ, ươm mầm.
• Hoa tulip: nguồn gốc Trung Á, cơn sốt tulip Hà Lan, đặc điểm, ý nghĩa, độc tính.