Hoa ngọc bút (Tabernaemontana divaricata): trồng, chăm sóc

Ngọc bút có vẻ đẹp tinh khôi và hương thơm nhẹ nhàng, rất hợp người thích hoa trong trẻo. Bài này mình gom đặc điểm, cách trồng và lưu ý độc tính để bạn tham khảo nhé!

Tên gọi và nguồn gốc của ngọc bút

Cây có tên khoa học Tabernaemontana divaricata (L.) R.Br. ex Roem. & Schult., tên cũ Ervatamia divaricata, thuộc họ Trúc đào. Theo Wikipedia, cây là cây bụi hoặc gỗ nhỏ thường xanh, bản địa Nam Á, Đông Nam Á và Trung Quốc. Một số trang ghi cây xuất hiện đầu tiên ở Ấn Độ, Hy Mã Lạp Sơn….

Đặc điểm của ngọc bút

• Dạng cây: cây bụi thấp, phân nhiều cành từ gốc, tán tròn. Thân gãy tiết nhựa trắng như sữa (vì vậy còn gọi milk flower).
• Lá: lá xanh đậm, bóng, nhẵn; theo Wikipedia dài khoảng 15 cm và rộng khoảng 5 cm. Nhiều trang ghi 8-15 cm.
• Hoa: hoa trắng có hình “chong chóng” đặc trưng của họ Trúc đào (như dừa cạn, trúc đào); có cả dạng hoa đơn và hoa kép, đều màu trắng. Cây nở rộ vào mùa xuân nhưng ra hoa rải rác quanh năm; hoa thơm dễ chịu, thu hút ong bướm.

Ngọc bút kép nhiều lớp cánh - Ảnh: Jeevan Jose, Kerala, India, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Ý nghĩa của ngọc bút

Màu trắng tinh khôi nên theo quan niệm dân gian ngọc bút tượng trưng cho sự trong sáng, thuần khiết và những đức tính tốt đẹp. Đây là ý nghĩa văn hóa, không phải điều khoa học chứng minh.

Ngọc bút có độc - không tự dùng làm thuốc

Theo Wikipedia, cây chứa hơn 66 alkaloid (như catharanthine, coronaridine, tabersonine, voacangine…). Nhựa trắng khi cắt cây có thể gây kích ứng da, mắt. Vì vậy:

• Đeo găng tay khi cắt tỉa, giâm cành; rửa tay sau khi chạm vào nhựa; tránh để nhựa dính mắt.
• Đặt cây xa tầm tay trẻ nhỏ và thú cưng, không nhai lá, hoa.
• Cây chứa nhiều alkaloid; bạn đừng tự uống trà hay dùng bất kỳ bộ phận nào làm thuốc.

Thông tin về sức khỏe chỉ để tham khảo, hãy hỏi bác sĩ khi có thắc mắc.

Công dụng của ngọc bút

Công dụng rõ ràng nhất là làm cảnh: trồng sân vườn, lối đi, hàng rào thấp, tạo bonsai; hoa thơm thu hút ong bướm.

Cách trồng và nhân giống ngọc bút

Cây thường nhân giống bằng giâm cành vì hạt khó thu và cây thân gỗ lâu ra hoa từ hạt.

Bụi ngọc bút nở trắng - Ảnh: Billjones94, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

• Chọn cành bánh tẻ khỏe, không sâu bệnh, cắt đoạn, bỏ lá phần gốc, cắm vào giá thể tơi xốp ẩm, đặt nơi sáng nhẹ.
• Khi cành ra rễ và đâm chồi thì chuyển ra chậu hoặc đất vườn.
• Đất giàu dinh dưỡng, thoát nước tốt.

Chăm sóc ngọc bút

• Đất: nhiều dinh dưỡng, thoát nước tốt.
• Nước: cây khá ưa ẩm nhưng không chịu úng; tưới nhẹ, vừa phải để không làm gãy cành, dập hoa.
• Ánh sáng: ưa sáng; sống được cả nắng toàn phần, bán phần và bóng râm, đủ sáng thì lá bóng, nhiều hoa.
• Phân bón: bón phân hữu cơ hoai hoặc phân cân đối định kỳ.
• Cắt tỉa: tỉa cành khô, cành yếu để cây gọn và ra hoa đều.

Lỗi thường gặp

• Ít hoa: thiếu sáng, thừa đạm.
• Lá vàng, thối gốc: úng nước.
• Nhựa dính tay, mắt khi cắt: đeo găng, rửa sạch ngay.

Gợi ý đọc thêm

• Dành dành: hoa đơn, hoa kép, tên gọi, ý nghĩa, cách giâm cành, gieo hạt, đất chua.
• Hoàng lan: cây gỗ hoa thơm nồng, nguồn gốc Đông Dương - Úc, tinh dầu làm nước hoa.
• Cây bàng: nguồn gốc, đặc điểm, phân biệt bàng Singapore, bàng vuông (độc).
• Bàng Đài Loan: nguồn gốc Madagascar, đặc điểm, phân biệt với cây bàng.