Lan hoàng dương (Petraeovitex): đặc điểm, cách trồng

Chuỗi hoa vàng rực buông dài trước cổng nhà là hình ảnh quen thuộc của lan hoàng dương. Bài này mình gom đặc điểm và cách trồng, kèm tên gọi và nguồn gốc đúng theo các nguồn thực vật.

Tên gọi và nguồn gốc

Nhiều trang tiếng Việt ghi tên khoa học Petraeovitex bambusetorum và nguồn gốc “Thái Lan”. Theo các nguồn mình đối chiếu thì:

• Chi Petraeovitex (họ Hoa môi, trước đây xếp trong họ Verbenaceae) có 8 loài dây leo; theo Wikipedia, chúng mọc tự nhiên ở Borneo, bán đảo Malaysia, Sumatra, Philippines, Moluccas, New Guinea, quần đảo Bismarck, quần đảo Solomon và mũi Cape York của Úc.
• P. bambusetorum được ghi nhận ở Borneo, P. wolfei ở bán đảo Malaysia (cả hai là tên chấp nhận trên GBIF). Cây bán dưới tên “lan hoàng dương” ở Việt Nam thường được ghi là một trong hai tên này.
• Tên tiếng Anh Nong Nooch vine gắn với vườn thực vật Nong Nooch ở Pattaya (Thái Lan), nơi cây được trồng và quảng bá, nhưng đó không phải nơi cây có nguồn gốc tự nhiên.

Đặc điểm của lan hoàng dương

• Dạng cây: cây bụi leo, thân mềm, dễ uốn, quấn vào giàn hoặc rủ xuống từ chậu. Nhiều trang tiếng Việt ghi cao trung bình 1,5-3 m, có thể tới 5 m; mình không kiểm chứng được con số này nên chỉ xem là tham khảo.
• Lá: màu xanh đậm, bóng, mỗi cuống có 3 lá chét hình bầu dục (chi Petraeovitex có loài lá chét ba, như P. trifoliata).
• Hoa: vàng tươi, kết thành chuỗi dài buông rủ từ nách lá, rất lâu tàn.

Chùm hoa vàng của lan hoàng dương (Petraeovitex bambusetorum) - Ảnh: Montrealais, CC BY 3.0, Wikimedia Commons

Ý nghĩa và công dụng

Theo quan niệm dân gian, hoa vàng rực mang lại may mắn, thịnh vượng, tài lộc, nên cây thường trồng ở vòm cổng, tường rào. Đây là niềm tin văn hóa, không phải điều khoa học chứng minh.

Cách trồng lan hoàng dương

• Vị trí: cây ưa sáng; càng nhiều sáng càng sai hoa. Dùng lưới che nắng khi nắng gắt kéo dài. Cây chịu lạnh kém, vào mùa lạnh có thể rụng lá rồi đâm chồi lại.
• Đất: tơi xốp, giàu mùn, thoát nước tốt.
• Trồng giàn: làm giàn (tre, gỗ hoặc sắt thép chắc) ngay khi trồng; nén đất chặt gốc, cắm cọc và tưới sau trồng để cây không đổ khi mưa gió.
• Giâm cành: cách phổ biến nhất. Chọn cành khỏe, cứng cáp, không sâu bệnh, cắt hom dài khoảng 10-15 cm, bỏ nụ và hoa, có thể nhúng chất kích rễ rồi cắm vào bầu đất thoáng, nhiều mùn. Đặt nơi sáng nhẹ, tưới vừa phải, không để úng. Có thể cắm cọc đỡ.

Lan hoàng dương trồng chậu treo để chùm hoa rủ xuống - Ảnh: M108t, CC BY 4.0, Wikimedia Commons

Chăm sóc lan hoàng dương

• Nước: tưới khi lớp đất mặt se khô; cây chịu hạn khá nhưng chịu úng kém. Trồng chậu cần theo dõi thoát nước.
• Phân bón: bón định kỳ phân hữu cơ hoai, phân vi sinh, trùn quế hoặc NPK pha loãng; không bón phân thô sát gốc.
• Cắt tỉa: cắt cành khô, cành yếu, tạo tán cho dây rủ đẹp.
• Sâu bệnh: kiểm tra cây mới mua trước khi trồng cạnh cây khác; giữ vườn sạch, thoáng.

Lỗi thường gặp

• Héo lá, rụng lá: do úng nước, thiếu nước hoặc nắng gắt; kiểm tra rễ và thoát nước trước.
• Ít hoa: thiếu sáng hoặc thừa đạm.
• Cây còi cọc: giá thể nén chặt, thiếu dinh dưỡng; thay giá thể, bón phân loãng.

Gợi ý đọc thêm

• Hoa chùm ớt: nguồn gốc Nam Mỹ, đặc điểm lá hoa quả, ý nghĩa.
• Cúc tần Ấn Độ: dây leo rủ như rèm xanh, nguồn gốc Đông Nam Á, giâm cành, chăm sóc, lưu ý.
• Hoa cát đằng: nguồn gốc Đông Nam Á, đặc điểm hoa lá, làm giàn, giâm cành, gieo hạt.
• Hoa đăng tiêu: phân biệt hai loài, đặc điểm, ý nghĩa, giâm cành, gieo hạt, chăm sóc.