Hoa hồng quế: đặc điểm, cách giâm cành, chiết cành, chăm sóc

Hồng quế là hồng gì?

Hồng quế thường được xếp vào nhóm hồng Trung Hoa (Rosa chinensis) - nhóm hồng có nguồn gốc Trung Quốc, nổi tiếng vì nở hoa nhiều đợt trong năm và là tổ tiên của phần lớn giống hồng hiện đại. Hồng quế trồng ở Việt Nam đã lâu và nhân giống chủ yếu bằng cành, nên đến nay chưa có tài liệu nào xác định chính xác tên giống gốc của nó.

Trong dân gian, hồng quế còn được gọi là “hồng ta” để phân biệt với các giống hồng ngoại nhập hoa to.

Đặc điểm của hồng quế

Thân và lá

Hồng quế là cây bụi sống nhiều năm, thân hóa gỗ khi trưởng thành. Cây cao khoảng 0,5-2 m, tán rộng 0,6-1 m, phân nhiều cành nhỏ màu xanh đậm, thân và cành có gai nhỏ. Lá kép lông chim, lá chét hình bầu dục, nhọn đầu, mép có răng cưa nhỏ và dày, màu xanh đậm bóng.

Hoa

Hoa màu hồng phấn nhạt, cánh mỏng mềm, nhị vàng ở giữa. Có hai loại thường gặp:

• Hồng quế đơn: khoảng 5-7 cánh xếp một lớp quanh nhị.
• Hồng quế kép: khoảng 8-15 cánh xếp nhiều tầng, hoa dày hơn.

Hoa đường kính khoảng 3-7 cm, mọc đơn hoặc thành chùm 4-10 bông ở đầu cành và nách lá. Mỗi bông chỉ giữ được khoảng 3-5 ngày, nhưng cây ra nụ liên tục, đợt này tàn đợt khác đã nở, nên lúc nào cũng thấy hoa. Hương hồng quế thơm dịu, nhẹ nhàng.

Hoa hồng Trung Hoa (Rosa chinensis) màu hồng phấn - Ảnh: Joydeep, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Ý nghĩa hoa hồng quế

Như các loài hồng khác, hồng quế tượng trưng cho tình yêu và tình cảm gia đình, bạn bè. Khác với hồng nhung đỏ thắm gợi tình yêu mãnh liệt, sắc hồng phấn dịu dàng của hồng quế mang ý nghĩa tình yêu trong sáng, nhẹ nhàng, thuần khiết. Với nhiều người, hồng quế còn gợi nhớ khu vườn tuổi thơ.

Trồng hồng quế để làm gì?

• Làm cảnh sân vườn: cây sống lâu, dễ chăm, ra hoa liên tục - hợp trồng thành bụi ven lối đi, trước hiên, dọc tường rào.
• Trồng chậu ban công: dáng bụi nhỏ gọn hơn nhiều giống hồng ngoại.
• Làm trà, nước hoa hồng: cánh hoa thơm có thể pha trà tươi hoặc phơi khô dùng dần, ngâm làm nước hoa hồng. Chỉ dùng hoa từ cây tự trồng, không phun thuốc.

Cách nhân giống hồng quế

Hồng quế nhân giống chủ yếu bằng giâm cành và chiết cành - cây con giữ đúng đặc tính cây mẹ, nhanh ra hoa. Gieo hạt mất nhiều thời gian, khó làm và cây con không chắc giống mẹ.

Chuẩn bị đất

Hồng quế sống được trên nhiều loại đất, nhưng tốt nhất là đất thịt nhẹ hoặc cát pha, tơi xốp, giàu dinh dưỡng, thoát nước tốt. Trộn đất với xơ dừa, tro trấu, phân trùn quế hoặc phân chuồng hoai để đất tơi và giàu mùn.

Giâm cành

1. Chọn cây mẹ khỏe, đã trồng 1-2 năm. Chọn cành bánh tẻ xanh tốt, không sâu bệnh, to từ khoảng 0,4 cm trở lên.
2. Cắt đoạn dài 15-30 cm, có ít nhất 2 mắt ngủ, cắt vát gốc cành. Tỉa bỏ nhánh phụ và phần lớn lá.
3. Nhúng gốc cành vào thuốc kích rễ theo đúng hướng dẫn trên bao bì.
4. Cắm cành sâu khoảng 1/3 chiều dài vào giá thể ẩm, có thể cắm nghiêng 30-45 độ; nén nhẹ đất quanh gốc.
5. Phun sương giữ ẩm, đặt nơi sáng nhẹ hoặc râm mát. Sau khoảng 2-4 tuần cành ra rễ, nảy chồi.

Có thể trùm túi ni lông trong hoặc quấn giấy quanh bầu đất để giữ ẩm, cành ra rễ nhanh hơn.

Chiết cành

1. Chọn cây mẹ từ 2 năm tuổi, khỏe, không sâu bệnh. Chọn cành to khoảng 1-2 cm, ưu tiên vị trí gần mắt cây hoặc ngã ba cành.
2. Khoanh bỏ một đoạn vỏ dài 2-3 cm. Có thể bôi thuốc kích rễ vào vết khoanh.
3. Bó bầu bằng đất ẩm trộn xơ dừa hoặc tro trấu, bọc ni lông kín, buộc chặt hai đầu.
4. Sau khoảng 2-4 tuần rễ mọc ra thì cắt cành khỏi cây mẹ, trồng vào hố hoặc chậu đã chuẩn bị.
5. 1-2 tuần đầu tưới nhẹ, giữ cây đứng vững, tránh lung lay làm đứt rễ non.

Cách chăm sóc hồng quế

Ánh sáng

Hồng quế ưa nắng: cần ít nhất 6 giờ nắng trực tiếp mỗi ngày để ra nhiều hoa, hoa đậm màu và thơm hơn. Thiếu nắng cây vươn cành yếu, ít hoa, dễ bệnh nấm - không nên trồng hồng quế trong nhà.

Tưới nước

Tưới khi lớp đất mặt khô, tưới vào gốc lúc sáng sớm hoặc chiều mát, tránh làm ướt lá. Mùa nắng nóng cây trồng chậu có thể cần tưới mỗi ngày, mùa mưa giãn ra. Không tưới quá nhiều - cây dễ úng, thối rễ.

Bón phân

Ưu tiên phân hữu cơ: phân chuồng hoai mục, phân trùn quế, phân vi sinh, bã cà phê đã ủ - bón định kỳ khoảng mỗi tháng một lần. Có thể bổ sung ít NPK đúng liều khi cây chuẩn bị ra hoa. Trồng vài chậu làm cảnh ở nhà thì phân hữu cơ là đủ và an toàn.

Cắt tỉa

• Cắt bỏ hoa tàn để cây sớm ra đợt mới.
• Tỉa cành khô, cành yếu, cành mọc vào trong tán cho cây thoáng, ít bệnh.
• Cuối đông tỉa gọn cả bụi để cây ra lứa cành mới khỏe.

Sâu bệnh thường gặp

Hồng quế khá khỏe, nhưng mùa mưa ẩm có thể bị đốm đen, phấn trắng; mùa khô có rệp, bọ trĩ, nhện đỏ. Trồng đủ nắng, tưới gốc không tưới lá và nhặt bỏ lá bệnh là cách phòng tốt nhất. Khi cần dùng thuốc, ưu tiên chế phẩm sinh học và phun đúng liều trên nhãn.

Gợi ý đọc thêm

• Hồng cổ Sapa: nguồn gốc, tên giống Mrs. B.R. Cant, đặc điểm hoa kép cánh sen thơm ngọt.
• Hoa hồng: đặc điểm, các loài hồng, ý nghĩa hồng đỏ, trắng, vàng, tím.
• Hồng cổ Hải Phòng: nguồn gốc, đặc điểm, cách giâm cành, chọn đất, làm giàn leo, tưới.
• Dạ yến thảo: hoa hình phễu nhiều màu, nguồn gốc Nam Mỹ, ý nghĩa, gieo hạt, chậu treo.