Hoa hồng cổ Sapa: đặc điểm, cách trồng, chiết cành, chăm sóc

Nguồn gốc và tên gọi

Tương truyền hồng cổ Sapa do người Pháp mang tới trồng ở Sapa từ thời thuộc địa, vì thế còn được gọi là hồng Pháp cổ. Giống hồng này hợp khí hậu mát vùng cao, sau đó được nhân giống ra khắp miền Bắc rồi cả nước.

Nhiều nhà vườn và người chơi hồng cho rằng hồng cổ Sapa chính là giống ‘Mrs. B. R. Cant’ - một giống hồng trà (Tea rose) do vườn ươm của gia đình Cant ở Colchester (Anh) đưa ra năm 1901, mang tên bà Cant, vợ nhà lai tạo Benjamin R. Cant. Giống hồng này đến nay vẫn được trồng nhiều ở các vùng khí hậu ấm, từng được chọn là “Hoa hồng của năm” ở vùng duyên hải vịnh Mexico (Mỹ) năm 2017 nhờ chịu nóng ẩm và ít bệnh.

Một số tài liệu tiếng Việt ghi tên khoa học của hồng cổ Sapa là Rosa tunquinensis. Thực ra đó là một loài hồng dại khác, dạng dây leo, hoa nhỏ màu trắng hoặc hồng nhạt, mọc ở bờ rào, ven đường miền Bắc Việt Nam, Lào và Nam Trung Quốc - không phải giống hồng hoa kép to như hồng cổ Sapa.

Hồng cổ Sapa còn có các tên gọi khác như hồng ngọc lộ, hồng cánh sen, hồng đào cổ Sapa.

Đặc điểm của hồng cổ Sapa

Thân và lá

Hồng cổ Sapa là cây bụi thân gỗ sống nhiều năm, thường cao khoảng 1,5-2,5 m, cây trồng đất lâu năm có thể cao và tán rộng hơn. Thân màu nâu sẫm, nhiều gai. Lá kép hình bầu dục, mép có răng cưa, xanh bóng quanh năm.

Vì cây cao, tán lớn nên nhiều người tưởng đây là hồng leo. Thực ra hồng cổ Sapa là hồng bụi, không tự leo được; muốn trồng thành cổng, vòm thì phải buộc cành dựa vào giàn.

Hoa

Hoa to khoảng 5-8 cm, dáng tròn đầy, màu hồng phấn ánh bạc, mép cánh ngoài đậm hơn. Mỗi bông có khoảng 30-50 cánh xếp xoáy vào tâm, các cánh ngoài khum tròn ôm lấy tâm hoa. Màu hoa đậm hay nhạt tùy thời tiết: trời mát hoa đậm, nắng nóng hoa nhạt hơn.

Hương thơm là điểm khiến hồng cổ Sapa được yêu thích: mùi thơm ngọt kiểu hồng trà, giữ khá lâu từ lúc hé nở tới lúc tàn. Cây trồng từ cành chiết thường cho nụ đầu tiên sau khoảng 3-4 tháng; hoa trên cây giữ được khoảng một tuần.

Sau khi hoa tàn, cây có thể kết quả tầm xuân nhỏ, bên trong có hạt.

Đặc điểm sinh trưởng

• Sinh trưởng mạnh, ra nhiều đợt hoa nếu đủ nắng và được cắt tỉa sau mỗi đợt.
• Ưa khí hậu mát, nhiệt độ khoảng 16-28°C; vẫn sống được ở miền Nam nhưng hoa nhỏ và nhạt hơn vào mùa nóng.
• Ít bệnh hơn nhiều giống hồng ngoại nhập, tuổi thọ cao, có cây sống hàng chục năm.

Ý nghĩa của hoa hồng cổ Sapa

Cũng như các loài hồng khác, hồng cổ Sapa là biểu tượng của tình yêu và hạnh phúc. Sắc hồng phấn dịu dàng hợp với ý nghĩa tình yêu bền chặt, nhẹ nhàng. Với dáng bụi lớn và hương thơm, cây hợp trồng trước nhà, ven lối đi hoặc làm hàng rào hoa.

Cánh hoa hồng thơm từ xưa đã được dùng chưng cất nước hoa hồng, làm trà hoặc ướp hương. Nếu muốn dùng cánh hoa để ăn uống, hãy chỉ dùng hoa trồng tại nhà không phun thuốc.

Cách trồng hồng cổ Sapa

Chọn đất và chậu

Hồng cổ Sapa hợp đất thịt nhẹ, đất phù sa hoặc cát pha, tơi xốp, giàu hữu cơ và thoát nước tốt; độ pH khoảng 6-7. Đất chua (pH dưới 5,5) thì rải thêm ít vôi bột trước khi trồng vài tuần.

• Trồng ngoài vườn: làm sạch cỏ, cuốc tơi đất, đào hố rộng hơn bầu cây, bón lót phân chuồng hoai mục hoặc mùn.
• Trồng trong chậu: chọn chậu to (đường kính từ 40 cm trở lên vì cây lớn), có lỗ thoát nước; trộn đất với phân hữu cơ hoai, trấu hoặc xơ dừa để đất tơi.

Nhân giống bằng chiết cành

Hồng cổ Sapa thường được nhân giống bằng chiết cành - cây con giữ đúng đặc tính cây mẹ và nhanh ra hoa. Trồng từ hạt tỷ lệ nảy mầm thấp, cây lâu ra hoa và không chắc giống mẹ nên hầu như không ai dùng.

1. Chọn cây mẹ khỏe, không sâu bệnh. Chọn cành bánh tẻ to cỡ ngón tay trỏ trở lên.
2. Khoanh bỏ một đoạn vỏ dài khoảng 2-4 cm, cạo sạch lớp nhựa. Có thể bôi thuốc kích rễ vào vết khoanh.
3. Bó bầu bằng đất ẩm trộn xơ dừa hoặc rêu, bọc ni lông kín hai đầu.
4. Sau khoảng 3-4 tuần rễ mọc kín bầu thì cắt cành khỏi cây mẹ.
5. Trồng cây vào hố hoặc chậu đã chuẩn bị, tưới đẫm một lần, để nơi râm mát vài ngày rồi mới đưa ra nắng.

Thời điểm chiết tốt nhất là cuối đông đầu xuân, khi cây đang vào đợt sinh trưởng mới.

Cách chăm sóc hồng cổ Sapa

Ánh sáng

Hồng cổ Sapa ưa nắng: cần ít nhất 6 giờ nắng mỗi ngày, tốt nhất là nắng buổi sáng. Đủ nắng cây ra nhiều hoa, hoa thơm hơn và ít bệnh. Thiếu nắng (dưới khoảng 4 giờ) cây vươn cành yếu, ít hoặc không ra hoa và dễ bị nấm.

Tưới nước

Tưới khi mặt đất se khô, tưới đẫm vào gốc vào sáng sớm, tránh làm ướt lá - lá ướt qua đêm dễ sinh bệnh đốm đen. Cây trồng chậu mùa nắng nóng có thể cần tưới mỗi ngày; mùa mưa và mùa đông giãn ra. Hồng rất sợ úng, nên chậu phải thoát nước tốt và không để nước đọng ở đĩa lót.

Bón phân

• Bón phân hữu cơ hoai (phân gà, phân bò hoai mục, phân trùn quế) khoảng 1 lần mỗi tháng.
• Có thể bổ sung đậu tương ngâm hoai hoặc bã cà phê đã ủ cho đất thêm mùn.
• Khi cây chuẩn bị ra nụ, bổ sung phân có nhiều lân và kali để hoa to, màu đẹp; có thể phun phân bón lá theo đúng liều hướng dẫn trên bao bì.

Cây xanh tốt, nhiều cành mập, tán tròn là dấu hiệu đủ dinh dưỡng. Cành nhỏ, lá vàng nhạt là lúc cần bón thêm.

Cắt tỉa

Cắt tỉa giúp cây thoáng, ít bệnh và ra nhiều hoa:

• Cắt bỏ hoa tàn ngay phía trên mắt lá khỏe đầu tiên để cây sớm ra đợt hoa mới.
• Tỉa lá già, lá vàng, cành khô, cành yếu, cành mọc vào trong tán.
• Mỗi năm một lần (cuối đông) tỉa đốn nhẹ cả cây để tạo tán và kích cây ra đợt cành mới.

Phòng trừ sâu bệnh

Hồng cổ Sapa khá khỏe nhưng vẫn có thể gặp:

• Bọ trĩ: hay gặp mùa hè, làm chồi non xoăn lại, đen, lỗ chỗ.
• Rệp, nhện đỏ: chích hút lá và chồi non, lá lốm đốm vàng, mặt dưới có tơ mảnh (nhện đỏ).
• Bệnh phấn trắng: hay gặp mùa đông xuân, lá và nụ phủ lớp bột trắng.
• Đốm đen, thán thư, sương mai: gặp khi trời mưa ẩm kéo dài, lá có đốm rồi vàng rụng.

Cách phòng chung: trồng đủ nắng, tán thoáng, tưới gốc không tưới lá, nhặt bỏ lá bệnh. Khi sâu bệnh nặng, dùng thuốc bảo vệ thực vật đúng loại cho từng đối tượng (thuốc trừ bọ trĩ, trừ nhện, thuốc trừ nấm), ưu tiên chế phẩm sinh học, đọc kỹ nhãn và phun đúng liều, đeo găng tay, khẩu trang khi phun.

Gợi ý đọc thêm

• Hồng quế: đặc điểm hồng quế đơn và kép, ý nghĩa, cách giâm, chiết cành, tưới, bón phân.
• Hoa hồng: đặc điểm, các loài hồng, ý nghĩa hồng đỏ, trắng, vàng, tím.
• Hồng cổ Hải Phòng: nguồn gốc, đặc điểm, cách giâm cành, chọn đất, làm giàn leo, tưới.
• Dã quỳ: đặc điểm, nguồn gốc Mexico, mùa dã quỳ Đà Lạt, Tây Nguyên, Ba Vì.