Hoa freesia (lan Nam Phi): ý nghĩa, cách trồng

Freesia là một trong những loài hoa có mùi hương tuyệt vời nhất. Bài này do Cammy Bạch Trà tổng hợp từ kinh nghiệm trồng ở Việt Nam, mình đối chiếu thêm dữ kiện thực vật.

Nguồn gốc và tên gọi của freesia

Theo Wikipedia, chi Freesia thuộc họ Diên vĩ (Iridaceae), được Christian Friedrich Ecklon đặt tên năm 1866 để vinh danh bác sĩ và nhà thực vật Friedrich Freese (1795-1876). Vùng bản địa là nửa phía đông của miền nam châu Phi, từ Kenya đến Nam Phi, trong đó nhiều loài nhất ở các tỉnh Cape. Những cây “freesia” mà ta mua ở tiệm hoa thực chất là các giống lai từ nhiều loài Freesia.

Đặc điểm của freesia

• Củ: theo Wikipedia, mọc từ củ hình nón đường kính khoảng 1-2,5 cm.
• Lá: hẹp, dài khoảng 10-30 cm.
• Thân và hoa: thân ít phân nhánh, cao khoảng 10-40 cm, mang vài lá và một chùm hoa lỏng, mọc về một phía; nhiều loài có hoa hình phễu hẹp, thơm.
• Màu sắc: các giống lai có trắng, kem, vàng, hồng, đỏ, tím; nhiều người chơi hoa cho rằng giống trắng thơm đậm nhất.

Hoa freesia mọc về một phía trên cành cong - Ảnh: Alvesgaspar, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Ý nghĩa của freesia

Freesia tượng trưng cho sự trong sáng, ngọt ngào, tin tưởng và tình bạn. Trong đám cưới, hoa thể hiện sự vô tư, trong sáng; dùng làm lời cảm ơn người đã giúp đỡ; thời Victoria biểu trưng cho sự tin tưởng; ở Mỹ gắn với kỷ niệm ngày cưới lần thứ 7. Đây là ý nghĩa văn hóa, không phải điều khoa học chứng minh.

Hoa cắt cành bền khoảng 7-10 ngày khi cắm lọ theo kinh nghiệm cắm hoa. Cánh hoa mỏng nên cần nhẹ tay.

Cách trồng freesia ở Việt Nam

Freesia ưa khí hậu mát. Ở Việt Nam, theo tác giả bài gốc, Đà Lạt trồng vườn được; ở miền Bắc, cây vẫn trồng được trong chậu vào mùa thu đông. Phần dưới là kinh nghiệm cá nhân của tác giả.

• Củ giống: củ thường nhập từ châu Âu (như Hà Lan), nên chọn củ chắc, không thối.
• Giá thể: đất thịt giàu dinh dưỡng, thoát nước tốt, có thể trộn xỉ than tổ ong đã ngâm nước.
• Trồng: đặt củ vào chậu, tưới đều, để nơi râm mát nhiệt độ ổn định đến khi củ mọc mầm; sau đó chuyển ra chỗ nhiều nắng.
• Hoa: theo tác giả, cây có thể ra hoa sau khoảng 90-110 ngày tùy nhiệt độ; cần cắm cọc đỡ để thân hoa thẳng.
• Ngủ hè: ở vùng lạnh freesia ngủ đông; ở nơi nhiệt đới như Việt Nam, cây ngủ vào mùa hè (lá tàn, củ nghỉ).

Chăm sóc freesia

• Nước: giữ ẩm vừa phải, không để khô; giá thể phải thoát nước tốt để tưới đều mà không úng.
• Ánh sáng: nhiều sáng sau khi mọc mầm; tránh nóng.
• Phân bón: bón nhẹ, phân cân đối pha loãng; tránh thừa đạm.
• Sau hoa: để lá nuôi củ rồi mới cắt khi tàn hẳn.

Lỗi thường gặp

• Củ thối: úng nước.
• Hoa ít, thân đổ: thiếu nắng hoặc không có cọc đỡ.
• Cây không ra hoa: củ nhỏ, trồng trái mùa hoặc quá nóng.

Gợi ý đọc thêm

• Hoa sparaxis: nguồn gốc Nam Phi, họ Diên vĩ, chu kỳ ngủ hè - nở xuân, cách chọn và trồng củ.
• Hoa ly: sự tích, ý nghĩa từng màu, phân biệt ly thơm Oriental, ly Asiatic, ly kép.
• Hoa rum: nguồn gốc Nam Phi, đặc điểm, ý nghĩa theo màu, trồng bằng củ.
• Hoa mao lương: nguồn gốc, đặc điểm, ý nghĩa, cách chọn củ, ươm mầm.