Cỏ may mắn (cỏ ba lá): ý nghĩa cỏ bốn lá, cách trồng chậu

Ắt hẳn sẽ có rất nhiều bạn như mình, dành cả tuổi thơ để “săn lùng” cỏ may mắn về kẹp vào những trang sách với hy vọng gặp nhiều may mắn và an vui hơn trong cuộc sống. Dù bây giờ không còn “đam mê bất diệt” với những điều ngây ngô như này nữa nhưng nhìn loài cỏ này bao giờ mình cũng thấy yêu, bởi ngắm chúng làm mình cảm thấy dung dị và an yên vô cùng <3.

Truyền thuyết về cỏ bốn lá may mắn

Niềm tin vào cỏ bốn lá xuất phát từ châu Âu, đặc biệt là ở Ireland - nơi cỏ ba lá (shamrock) là biểu tượng quốc gia. Theo quan niệm truyền thống, mỗi lá của cỏ may mắn mang một ý nghĩa:

• Lá thứ nhất: niềm tin.
• Lá thứ hai: hy vọng.
• Lá thứ ba: tình yêu.
• Lá thứ tư (hiếm): may mắn.

Vì vậy người ta tin rằng ai tìm được cỏ bốn lá sẽ có đủ cả bốn điều tốt đẹp ấy. Niềm tin này lan khắp thế giới, rất phổ biến ở Nhật Bản, Hàn Quốc và cả Việt Nam - cỏ bốn lá hay xuất hiện trên móc khóa, thiệp, trang sức như một lá bùa may mắn.

Cũng bởi vậy nên lúc nhỏ mình phải “lùng sục” trong các đám cỏ ba lá xanh tươi tìm cho bằng được cỏ bốn lá mới thôi. May mắn là từ nhỏ đến giờ mình cũng đã từng nhìn thấy cỏ bốn lá rồi.

Cỏ bốn lá hiếm đến mức nào?

Khá hiếm: người ta ước tính trung bình khoảng 5.000-10.000 lá cỏ ba lá mới có một lá bốn lá chét. Lá thứ tư xuất hiện do cả yếu tố di truyền (gen lặn) lẫn môi trường (tổn thương chồi non, thời tiết…). Vì có yếu tố di truyền, nơi đã tìm được một lá bốn lá thường dễ tìm thêm lá khác ở cùng đám cỏ.

Cỏ bốn lá - lá chét thứ tư là biểu tượng của may mắn - Ảnh: KEBman, phạm vi công cộng, Wikimedia Commons

Phân bố của cỏ may mắn

Cỏ ba lá có nguồn gốc ở châu Âu, Bắc Phi, Tây và Trung Á, sau đó theo con người đi khắp các vùng ôn đới trên thế giới - làm cỏ cho gia súc, trồng phủ đất, thảm cỏ. Ở nước ta, có thể gặp cỏ ba lá ở nhiều nơi, nhưng nhiều nhất là ở vùng có khí hậu mát như núi cao Tây Bắc, Lâm Đồng. Ở đồng bằng nóng ẩm, cây khó sống qua mùa hè.

Đặc điểm thực vật của cỏ may mắn

Cỏ ba lá là cây thân thảo nhỏ sống nhiều năm. Thân bò sát mặt đất, đâm rễ ở các đốt, nhờ vậy cây lan nhanh thành từng thảm xanh dày. Lá mọc từ thân bò, cuống lá dài, mảnh, mỗi lá gồm 3 lá chét hình trứng ngược hoặc gần tròn, đầu hơi lõm, mép có răng cưa rất nhỏ. Nhiều lá có một vệt màu trắng nhạt hình chữ V ở giữa - đặc điểm dễ nhận ra cỏ ba lá thật.

Hoa cỏ ba lá nhỏ, màu trắng hoặc phớt hồng, mọc tụ thành một đầu tròn đường kính khoảng 1,5-2 cm trên cuống dài vươn lên khỏi lá, rất hút ong. Là cây họ Đậu, rễ cỏ ba lá có nốt sần chứa vi khuẩn cố định đạm, giúp đất màu mỡ hơn - vì thế nông dân nhiều nước trồng nó làm phân xanh, cỏ chăn nuôi.

Hoa cỏ ba lá trắng mọc thành đầu tròn - Ảnh: Cbaile19, CC0, Wikimedia Commons

Phân biệt cỏ may mắn với me đất, rau bợ và “cây may mắn”

Mình nghĩ là sẽ có khá nhiều bạn từng nhận nhầm cây me chua đất hay rau bợ là cỏ ba lá, nên mình giới thiệu thêm để giúp phân biệt nhé.

Cây me chua đất (Oxalis)

Me đất (chi Oxalis, họ Chua me đất) cũng có lá 3 lá chét, nhưng lá chét hình trái tim rõ rệt, xếp như cánh quạt, không có vệt chữ V trắng; ban đêm hoặc trời tối lá thường cụp xuống. Me đất hay mọc ở nơi nóng ẩm, hoa 5 cánh màu vàng (me đất hoa vàng) hoặc hồng tím (me đất hoa hồng), không mọc thành đầu tròn như cỏ ba lá. Lá có vị chua, ở quê người ta hay dùng nấu canh chua.

Một số loại me đất cảnh, như me đất lá tím hay me đất bốn lá (Oxalis tetraphylla), cũng hay được bán với tên “cỏ may mắn”. Lưu ý me đất chứa oxalat, theo ASPCA là độc với chó, mèo, ngựa nếu ăn nhiều - nhà có thú cưng nên đặt chậu xa tầm với.

Cây rau bợ

Rau bợ (chi Marsilea) thật ra là một loài dương xỉ sống ở bờ ruộng, mương nước, nơi ẩm ướt. Lá rau bợ có bốn lá chét xếp hình chữ thập - nên đừng vui mừng vì tìm được “cỏ bốn lá” ở bờ ruộng nhé, đó là rau bợ. Rau bợ cuống to, xốp hơn và cũng hay được hái làm rau ăn.

“Cỏ may mắn” trồng từ hạt thanh long

Gần đây trên chợ mạng, chậu “cỏ may mắn” để bàn thường là mầm cây thanh long (gieo dày từ hạt thanh long) hoặc mầm các loại cây khác, mọc xanh mướt thành khối tròn - trông xinh nhưng không phải cỏ ba lá, và thường chỉ đẹp được vài tháng.

Lợi ích khi trồng cỏ may mắn

Nhờ vẻ đẹp mát mắt và ý nghĩa may mắn, cỏ ba lá rất được ưa thích trồng vào chậu nhỏ xinh đặt bàn làm việc, phòng khách, cửa sổ. Một chậu cỏ may mắn là món quà dễ thương gửi người thân, bạn bè như một lời chúc an lành, may mắn - nhất là dịp năm mới, thi cử.

Ngoài vườn, cỏ ba lá được trồng làm thảm cỏ thấp, phủ đất chống xói mòn; nhờ khả năng cố định đạm, cây còn giúp cải tạo đất cho các cây trồng xung quanh.

Trong y học cổ truyền một số nước, cỏ ba lá (nhất là loài cỏ ba lá đỏ Trifolium pratense) từng được dùng làm thảo dược; các nghiên cứu về hoạt chất isoflavone trong cỏ ba lá mới ở giai đoạn ban đầu. Thông tin này chỉ để tham khảo, không thay lời khuyên của bác sĩ.

Phương pháp trồng cỏ may mắn

Nếu bạn sống ở vùng mát, cỏ ba lá mọc khá nhiều ngoài tự nhiên - có thể đánh cả bụi nhỏ (giữ bầu đất) mang về trồng vào chậu. Có một tip là nên trồng vào chậu màu trắng hoặc xanh nhạt để tôn lên màu lá xanh mướt.

Cách phổ biến hơn là gieo hạt: mua hạt cỏ ba lá (white clover) ở cửa hàng hạt giống uy tín, xem đúng tên khoa học Trifolium repens trên bao bì.

1. Chuẩn bị chậu nông có lỗ thoát nước, giá thể tơi xốp, mịn; tưới ẩm trước.
2. Rải hạt đều lên mặt giá thể, phủ một lớp đất thật mỏng (hạt nhỏ, lấp dày khó mọc), ấn nhẹ.
3. Phun sương giữ ẩm, để nơi sáng nhẹ, thoáng mát.
4. Khoảng 5-10 ngày hạt nảy mầm; sau vài tuần cây lên thành thảm xanh dày.

Thời điểm gieo tốt nhất là mùa thu - đông hoặc đầu xuân khi trời mát; ở miền Nam nên đặt chậu nơi râm mát, thoáng gió.

Lưu ý khi trồng và chăm sóc cỏ may mắn

Đất trồng

Cỏ ba lá không quá kén đất, nhưng phát triển tốt nhất trong đất tơi xốp, thoát nước tốt, hơi giàu mùn. Trước khi trồng nên làm nhỏ đất, nhặt sỏi sạn, trộn thêm trấu hun, xơ dừa. Là cây họ Đậu tự cố định đạm nên cây không cần bón nhiều phân - chỉ thỉnh thoảng thêm chút phân hữu cơ loãng.

Nước tưới

Cỏ ba lá ưa ẩm. Khi trời khô, tưới mỗi ngày một lần vào sáng sớm hoặc chiều muộn, tưới phun sương nhẹ để cây con không bị đổ rạp. Mùa mưa, trời nồm thì tưới khi mặt đất khô, khoảng 2 lần mỗi tuần, tránh để chậu đọng nước gây thối.

Ánh sáng và nhiệt độ

Cỏ ba lá thích ánh sáng nhẹ, khí hậu mát (khoảng 15-25°C). Nắng gắt, trời nóng làm cây còi cọc, vàng lá và tàn dần. Đặt chậu ở bậu cửa sổ có nắng sớm, ban công có mái che là hợp nhất. Khi thảm cỏ quá dày, có thể cắt tỉa bớt cho thoáng, cây sẽ ra lá non mới đẹp hơn.

Trên đây là những thông tin cơ bản nhất và một số lưu ý khi trồng và chăm sóc loài cỏ may mắn này. Hy vọng bạn sẽ có cho riêng mình những chậu cỏ may mắn tươi tốt, như một lời cầu chúc bình an, may mắn dành cho bản thân ^^.

Gợi ý đọc thêm

• Hoa son môi: đặc điểm hoa như thỏi son, ý nghĩa, cách giâm cành, tách bụi.
• Tử linh lan: nguồn gốc Tanzania, ánh sáng, tưới nước, giá thể, nhân giống bằng lá.
• Cau tiểu trâm: nguồn gốc Mexico, đặc điểm, ý nghĩa, tách cụm nhân giống.
• Bàng Singapore: nguồn gốc Tây Phi, đặc điểm lá, ý nghĩa phong thủy, cách chăm sóc, chiết cành.