Cây tùng thơm: ý nghĩa, cách trồng và chăm sóc không bị héo

Cây tùng thơm là loại cây mang mùi hương dịu nhẹ, giống như cây nhất mạt hương hôm trước mình có giới thiệu vậy. Nhà mình cũng trồng một bụi tùng thơm ở trước luống cây ngay cổng vào, cây có màu xanh non mát mắt, hương thơm dịu nhẹ, mang nhiều ý nghĩa nữa nên gia đình mình rất thích. Cây cũng không khó trồng nếu nắm được vài lưu ý, nên bạn nào muốn trồng thì tham khảo bài này nhé!

Tên gọi và nguồn gốc của cây tùng thơm

Cây tùng thơm còn có các tên gọi như tùng hương, tùng chanh, tùng Noel - đều bắt nguồn từ mùi hương dịu nhẹ của lá và dáng cây giống cây thông Noel. Tên tiếng Anh là lemon cypress (bách chanh).

Tên khoa học của loài là Cupressus macrocarpa (bách Monterey), thuộc họ Hoàng đàn (Cupressaceae) - cùng họ với bách, trắc bách diệp, tùng bồng lai. Loài này có nguồn gốc rất hẹp: chỉ mọc tự nhiên ở vài khu rừng nhỏ ven biển miền Trung bang California (Mỹ), quanh vịnh Monterey - chứ không phải Nam Mỹ như nhiều trang mạng ghi. Ngoài tự nhiên, bách Monterey là cây gỗ lớn, cao tới 30-40 m.

Cây tùng thơm bán làm cảnh là giống ‘Goldcrest’ - giống lùn, lá vàng chanh, dáng tháp gọn, được chọn tạo ở Anh. Nhờ dáng đẹp, mùi thơm, giống này được nhân giống khắp thế giới làm cây chậu. Những năm gần đây, tùng thơm đã trở thành cây cảnh trang trí khá phổ biến ở nước ta.

Đặc điểm thực vật của cây tùng thơm

Tùng thơm là cây gỗ hạt trần thường xanh. Cây chậu bán ngoài chợ thường cao khoảng 30-80 cm, trồng đất, chăm tốt có thể cao vài mét. Thân, cành và lá đều chứa tinh dầu, nên khi chạm, vò lá sẽ tỏa mùi thơm như chanh - đây là lý do cây được yêu thích như vậy.

Lá tùng thơm là lá vảy và lá kim nhỏ, mềm, mọc dày đặc trên các cành nhỏ, màu xanh vàng chanh tươi tắn (lá non vàng hơn, lá già xanh đậm hơn, chỗ thiếu nắng cũng xanh hơn). Cây phân cành từ gốc, tán xếp thành hình tháp - tỏa rộng ở phía dưới, thu nhỏ dần lên ngọn - hệt như một cây thông Noel thu nhỏ.

Tùng thơm dáng tháp như cây thông Noel mini - Ảnh: Forest and Kim Starr, CC BY 3.0 us, Wikimedia Commons

Mình hay thấy nhiều gia đình trang trí thêm chuông, quả châu, thiệp nhỏ lên chậu tùng thơm để chưng như một cây thông vào dịp Noel. Nếu nhà bạn không có cây thông thì có thể chơi Noel kiểu này nhé, cũng rất lung linh và có không khí đấy ^^.

Rễ tùng thơm là rễ chùm, mọc lan ngang, nhiều rễ tơ. Rễ tơ hút nước tốt nhưng cũng rất nhạy cảm: đất khô kiệt hay úng nước đều làm rễ hỏng, cây héo nhanh.

Là cây hạt trần nên tùng thơm không có hoa; cây trưởng thành ngoài trời có thể ra quả nón tròn (đường kính vài cm), cây chậu ở Việt Nam hầu như không thấy.

Ý nghĩa cây tùng thơm

Chắc hẳn mỗi người chúng ta đều đã biết bộ tứ quý “Tùng - Cúc - Trúc - Mai”, hay câu ca dao “Ai chơi ta cũng chơi cùng / Chơi sen quân tử, chơi tùng trượng phu”. Dù xuất hiện trong thơ ca hay lời nhạc, cây tùng vẫn mang ý nghĩa cao quý: sự kiên định, ngay thẳng, dù trải qua bao gian khó vẫn đứng vững, như người chính nghĩa không khuất phục trước bão táp. Tùng thơm cũng mang ý nghĩa ấy.

Tùng thơm còn được tin là giúp xua đi điều xấu, thu hút tài lộc, may mắn về cho gia chủ. Theo quan niệm phong thủy, cây hợp với nhiều tuổi, mệnh, được cho là đặc biệt hợp người mệnh Kim, tuổi Thân. Với màu xanh vàng tươi sáng và dáng cây thông Noel, tùng thơm cũng là biểu tượng của sự sum vầy, ấm áp mùa lễ hội cuối năm.

Công dụng của cây tùng thơm

• Trang trí: cây nhỏ gọn, màu lá tươi sáng, đặt cửa sổ, ban công, bàn làm việc, quầy lễ tân, quán cà phê, sảnh khách sạn… đều đẹp. Mùa Noel và Tết, đây là cây quà tặng rất được ưa chuộng.
• Hương thơm: mùi chanh thoang thoảng từ lá khiến nhiều người thấy dễ chịu, thư giãn sau giờ làm việc căng thẳng.
• Côn trùng: mùi tinh dầu ở lá có thể giúp hạn chế phần nào muỗi, côn trùng quanh chỗ đặt cây, nhưng chỉ ở mức hỗ trợ.

Lưu ý: tùng thơm không phải cây trong nhà thật sự - đặt bàn làm việc, phòng khách chỉ nên vài ngày đến một tuần, rồi đưa ra chỗ có nắng cho cây hồi lại.

Tùng thơm trồng đất lâu năm có thể cao vài mét - Ảnh: メルビル, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Phương pháp nhân giống cây tùng thơm

Bạn có thể trồng tùng thơm từ cây con mua ở cửa hàng, vườn ươm (cách dễ nhất, cây được bán rất nhiều), hoặc tự nhân giống bằng giâm cành.

Giâm cành tùng thơm:

1. Chọn cành bánh tẻ khỏe mạnh, không sâu bệnh, cắt đoạn khoảng 10-15 cm, tốt nhất là cắt có “gót” (kèm mẩu vỏ cành mẹ).
2. Tuốt bỏ lá ở 1/3 phía dưới, nhúng gốc cành vào dung dịch kích rễ theo liều trên bao bì.
3. Cắm cành vào giá thể sạch, thoát nước tốt (cát trộn xơ dừa, trấu hun), nén nhẹ đất quanh gốc.
4. Phun sương giữ ẩm hằng ngày, có thể trùm túi nilon trong để giữ ẩm; đặt nơi râm mát, sáng nhẹ, tránh nắng gắt.

Cành giâm họ bách ra rễ khá chậm, thường sau vài tuần đến 2 tháng. Tỷ lệ sống không cao bằng mua cây con, nên mình vẫn khuyến khích bạn mua cây con khỏe để trồng.

Lưu ý khi trồng và chăm sóc cây tùng thơm

Đất trồng

Tùng thơm chịu úng rất kém, nên đất trồng cần tơi xốp, giàu mùn, thoát nước tốt. Trộn đất với trấu hun, phân chuồng hoai mục, phân trùn quế hoặc than vụn để đất thoáng khí. Chậu phải có lỗ thoát nước.

Ánh sáng

Tùng thơm là cây ưa sáng: cần khoảng 4-6 giờ nắng sáng mỗi ngày để lá giữ màu vàng chanh, tán dày. Thiếu sáng lâu ngày, lá chuyển xanh xỉn, cành phía trong khô rụng, cây héo dần. Nếu trưng cây trong nhà, cứ vài ngày đến một tuần nên đưa cây ra chỗ có nắng sớm, thoáng gió.

Nhiệt độ

Tùng thơm ưa mát, chịu nóng kém hơn chịu lạnh, phát triển tốt nhất ở khoảng 15-25°C. Nắng nóng gay gắt, hầm bí (nhất là mùa hè miền Bắc, miền Nam) dễ làm cây cháy lá, khô cành. Ngày nắng gắt nên che bớt nắng trưa, đặt chỗ thoáng gió. Không đặt cây ngay trước luồng gió máy lạnh thổi thẳng - lá sẽ khô.

Nước tưới

Tùng thơm ưa ẩm vừa phải: không chịu úng, nhưng để đất khô kiệt thì lá héo vàng, rất khó hồi lại. Cách tốt nhất là kiểm tra đất bằng tay: khi mặt đất se khô thì tưới. Cây trong nhà thường 2-3 ngày tưới một lần; ngoài trời nắng nóng có thể tưới mỗi ngày. Có thể phun sương nhẹ lên lá vào sáng sớm để tăng độ ẩm và làm sạch lá.

Một tip nhỏ: tưới một lượng nước vừa phải, khoảng 30 phút sau ấn ngón tay xuống đất kiểm tra - nếu đất đã ẩm đều là vừa đủ, nếu bên dưới còn khô thì tưới thêm một ít. Luôn đổ bỏ nước đọng ở đĩa lót chậu.

Phân bón

Khi mới trồng chưa cần bón. Sau khi cây ổn định, khoảng 1 tháng bón một lần phân vi sinh, phân hữu cơ hoặc NPK cân đối pha thật loãng. Không bón khi cây đang héo, yếu.

Cây tùng thơm bị héo, khô lá - xử lý thế nào?

• Lá vàng, khô giòn, đất khô: thiếu nước hoặc nắng nóng quá - tưới đẫm, chuyển cây vào chỗ mát, thoáng, che nắng trưa.
• Lá héo rũ, chuyển nâu từ trong ra, đất ướt: úng rễ - ngừng tưới, kiểm tra lỗ thoát nước, thay đất tơi xốp hơn nếu cần.
• Cành trong khô rụng, lá xanh xỉn: thiếu sáng - đưa cây ra chỗ có nắng sáng, tỉa bỏ cành khô.

Trên đây là những thông tin cơ bản nhất về đặc điểm, ý nghĩa cũng như cách trồng, chăm sóc cây tùng thơm. Chúc bạn sớm trồng được những cây tùng thơm thật ưng ý nhé. Good luck ^^

Gợi ý đọc thêm

• Xương rồng bát tiên: không phải xương rồng mà họ Thầu dầu, đặc điểm, mủ độc, ý nghĩa phong thủy.
• Tùng bồng lai: nguồn gốc Nhật Bản, đặc điểm, ý nghĩa phong thủy, cách giâm, chiết cành.
• Tùng la hán: đặc điểm lá, nón, quả, vì sao gọi la hán, ý nghĩa phong thủy, độc tính.
• Cây phú quý: đặc điểm, các giống, ý nghĩa phong thủy, độc tính với chó mèo.