Cây phú quý: ý nghĩa phong thủy, cách trồng đất và thủy sinh

Phú quý - cái tên của sự giàu sang, tài lộc. Không biết có ai từng nghĩ rằng cây phú quý là một loài cây cao to với giá thành đắt đỏ, khó có thể mua được không? Mình đã từng nghĩ vậy khi nghe đến tên của loài cây này, tuy nhiên không hề như vậy, phú quý là loài cây nhỏ xinh, được trồng phổ biến ở mọi gia đình, dễ trồng, dễ chăm vô cùng <3.

Tên gọi, xuất xứ của loài cây phú quý

Chi Aglaonema có khoảng 20-25 loài, mọc tự nhiên dưới tán rừng nhiệt đới ẩm, râm mát ở châu Á và New Guinea - Việt Nam cũng có vài loài mọc hoang. Các loài hoang dại phần lớn lá xanh loang bạc; lá đỏ, hồng như cây phú quý ngày nay là kết quả của lai tạo.

Các giống Aglaonema lá đỏ được lai tạo từ khoảng những năm 1980 ở Indonesia, trong đó loài Aglaonema rotundum lá đỏ sẫm ở Sumatra là một nguồn gen quan trọng. Sau đó Thái Lan lai tạo thêm rất nhiều giống với màu lá rực rỡ, và cây phú quý trở nên phổ biến khắp châu Á, trong đó có Việt Nam.

Ở Việt Nam, tên “phú quý” thường dùng chung cho nhiều giống Aglaonema lá xanh viền đỏ hoặc loang đỏ, hồng. Họ hàng gần của nó là cây vạn niên thanh lá xanh (Aglaonema modestum), cũng rất quen thuộc trong nhà.

Đặc điểm của loài cây phú quý

Cây phú quý là cây thân thảo thường xanh, sống nhiều năm, khi trưởng thành cao khoảng 30-70 cm. Thân cây ngắn, được tạo thành từ các bẹ lá ôm vào nhau, màu trắng pha hồng. Cây đẻ nhánh ở gốc nên dần mọc thành bụi.

Lá cây phiến lớn, dày, nhẵn bóng, hình bầu dục hoặc mũi mác. Tùy giống mà lá màu xanh đậm viền đỏ hồng hoặc xanh loang đỏ. Rễ chùm, mập; khi trồng thủy sinh rễ có màu trắng ngà.

Phần lớn cây phú quý không có tên gọi riêng mà được gọi theo màu sắc và hình dáng lá. Ngoài chợ hoa, phú quý thường là các giống lá xanh viền đỏ hoặc xanh loang đỏ, thân bẹ màu hồng nhạt. Các giống lá gần như đỏ hồng toàn bộ, chỉ lốm đốm xanh (như ‘Lady Valentine’) thường được bán với tên cây vạn lộc. Các giống mới lai tạo ngày càng nhiều màu, dễ thích nghi với khí hậu nhiều vùng miền.

Trong điều kiện thuận lợi, cây phú quý có thể ra hoa. Hoa phú quý có dạng mo và bông mo giống các cây họ Ráy khác: một bông mo trắng ngà được bao bởi một mo màu trắng xanh. Sau khi thụ phấn có thể kết quả mọng màu đỏ.

Hoa Aglaonema dạng mo và bông mo - Ảnh: jacilluch, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons

Cây phú quý có độc không?

Có. Giống mọi cây Aglaonema, cây phú quý chứa tinh thể canxi oxalat trong lá, thân và quả. Nếu nhai phải, nhựa cây gây ngứa, rát, sưng miệng và lưỡi, chảy nước dãi, có thể nôn. Theo ASPCA, cây độc với chó, mèo và ngựa.

• Đặt chậu ngoài tầm với của trẻ nhỏ và vật nuôi, nhất là mèo hay gặm lá.
• Đeo găng tay khi tách bụi, cắt tỉa; rửa tay sau khi làm. Nhựa cây có thể gây kích ứng da nhạy cảm.

Công dụng và ý nghĩa cây phú quý

Cây phú quý chủ yếu dùng trang trí: lá màu tươi tắn làm không gian thêm sinh động, cây chịu được ánh sáng trong nhà nên hợp đặt bàn làm việc, kệ sách, phòng khách. Cây phú quý cũng là món quà được ưa chuộng để tặng người thân, bạn bè, đồng nghiệp, nhất là dịp khai trương, tân gia, Tết, như một lời chúc tài lộc, thịnh vượng.

Về khả năng lọc không khí, nghiên cứu nổi tiếng của NASA (1989) cho thấy một loài Aglaonema có thể giảm một số chất độc như formaldehyde, benzen trong buồng kín thí nghiệm. Tuy vậy, trong nhà ở thật, vài chậu cây chỉ góp một phần rất nhỏ - không thay được việc mở cửa thông gió.

Trong phong thủy, cây phú quý được xem là biểu trưng của sự giàu sang và hạnh phúc. Lá cây có màu đỏ nên còn được xem là đại diện của sự may mắn, hoan hỷ - màu đỏ cũng là màu được ưa chuộng ngày Tết. Hòa quyện giữa hai màu xanh và đỏ, cây phú quý mang vẻ đẹp sang trọng mà không kém phần rực rỡ. Nhiều người tin rằng cây ra hoa là dấu hiệu đón thêm tài lộc vào nhà.

Kỹ thuật trồng cây phú quý

Cây phú quý có thể sống cả trong đất lẫn trong nước nên có hai cách trồng. Cây đẻ nhánh ở gốc, nên nhân giống rất đơn giản: tách bụi - tách những nhánh con đã có rễ từ cây mẹ trưởng thành đem trồng riêng. Có thể giâm ngọn (đoạn thân có vài lá) vào nước hoặc giá thể ẩm cho ra rễ.

Trồng cây phú quý trong đất

Đất trồng cần tơi xốp, đủ dinh dưỡng và thoát nước tốt. Trộn đất với xơ dừa, trấu hun, ít phân trùn quế hoặc phân hữu cơ hoai mục; có thể thêm đá perlite, sỏi nhỏ cho đất thoáng. Chậu phải có lỗ thoát nước ở đáy.

Đặt cây vào chậu, lấp đất vừa kín rễ, nén nhẹ để cây đứng vững nhưng không làm tổn thương rễ. Tưới ẩm rồi đặt chậu ở nơi râm mát vài ngày cho cây hồi lại.

Phú quý trồng chậu đất - Ảnh: পাপৰি বৰা, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Trồng cây phú quý thủy sinh

Trồng phú quý trong nước rất được ưa chuộng vì trông sạch, đẹp và khá dễ làm.

1. Rửa thật sạch đất cát ở rễ và gốc cây, cắt bỏ những rễ thối, hỏng.
2. Cho cây vào bình thủy tinh, đổ nước sạch ngập khoảng 2/3 bộ rễ - không để ngập gốc thân, dễ thối.
3. Có thể dùng sỏi trắng, đá trang trí để giữ cây đứng vững và chậu bắt mắt hơn.
4. Thay nước mỗi tuần, mỗi tháng có thể pha vài giọt dung dịch dinh dưỡng thủy sinh theo liều trên bao bì.

Bình thủy tinh trong suốt giúp dễ nhìn thấy tình trạng rễ và chất lượng nước. Khi thấy rễ nhớt, nước đục hoặc lá úa, cắt bỏ phần hỏng, rửa sạch rễ và bình, thay nước mới, rồi đặt cây ở chỗ thoáng có ánh sáng buổi sáng.

Cách chăm sóc cây phú quý

Cây phú quý rất dễ sống và không đòi hỏi nhiều công chăm sóc, chỉ cần lưu ý mấy điều sau.

Ánh sáng: đặt cây nơi có ánh sáng gián tiếp, gần cửa sổ, ban công có mái che. Giống lá đỏ, hồng cần nhiều sáng hơn giống lá xanh để giữ màu - thiếu sáng lá sẽ nhạt màu, cây vươn dài. Tránh nắng gắt chiếu thẳng, lá dễ cháy. Nếu để trong phòng, thỉnh thoảng đưa cây ra chỗ sáng hoặc nắng sáng sớm.

Tưới nước: chỉ tưới khi lớp đất mặt khô khoảng 2-3 cm, tưới đẫm rồi để nước thoát hết. Cây phú quý ưa ẩm nhưng rất sợ úng: tưới quá nhiều, chậu đọng nước là nguyên nhân thường gặp nhất làm cây thối gốc, vàng lá. Mùa đông, mùa mưa giảm tưới.

Nhiệt độ: cây thích ấm, khoảng 18-30°C. Mùa đông miền Bắc khi trời rét đậm (dưới khoảng 15°C), nên để cây trong nhà, tránh gió lùa và hơi máy lạnh thổi thẳng.

Bón phân: trong mùa sinh trưởng (xuân - hè), khoảng 1 tháng bón một lần phân tan chậm hoặc phân bón lá loãng cho cây cảnh. Không bón vào mùa đông khi cây gần như ngừng lớn.

Thay chậu: cây phú quý lớn khá chậm, khoảng 1-2 năm thay chậu một lần, khi rễ đã kín chậu. Nhân lúc thay chậu có thể tách bụi.

Vệ sinh lá, sâu bệnh: lau lá bằng khăn ẩm cho sạch bụi, lá bóng và quang hợp tốt hơn. Cây ít sâu bệnh, đôi khi bị rệp sáp, nhện đỏ, đốm lá, thối rễ - cắt bỏ lá bệnh, giữ cây thoáng, không tưới đẫm lá vào buổi tối.

Lưu ý khi đặt cây phú quý

Cây phú quý màu đỏ hay hồng cần ánh sáng nhiều hơn cây lá xanh đậm. Những vị trí hợp để đặt cây là cạnh cửa sổ, bàn phòng khách, ban công có mái che, phòng làm việc có đèn sáng… Nhớ đặt ngoài tầm với của trẻ nhỏ và chó mèo.

Nếu bạn đang chọn cây chưng Tết, có thể tham khảo thêm cây vạn lộc - họ hàng gần của phú quý cũng có lá đỏ, và cây kim ngân lượng.

Gợi ý đọc thêm

• Nhất mạt hương: đặc điểm lá thơm, hoa, ý nghĩa, công dụng, cách giâm cành, tưới nước.
• Trúc nhật: không phải tre trúc; đặc điểm lá xanh, lá đốm, hoa, quả, độc tính.
• Cây vạn lộc: phân biệt với phú quý, đặc điểm, ý nghĩa phong thủy, độc tính, cách tách bụi.
• Kim ngân lượng: đặc điểm, ý nghĩa phong thủy ngày Tết, cách gieo hạt.