Nhất mạt hương: ý nghĩa, cách giâm cành và chăm sóc

Uầy vô tình thấy lại nhất mạt hương làm mình nhớ lại những kỷ niệm cũ và muốn viết khủng khiếp. Mình vẫn còn nhớ mấy ngày đầu vào đại học, đợt đó áp lực học tập, cuộc sống mới làm mình stress dữ lắm! Rồi lân la lên mạng search về cây cảnh để bàn để có cảm hứng học tập trở lại thì có thấy nhất mạt hương nằm trong top vài cái tên. Vài ngày sau có dịp đi dạo Sài Gòn, thấy người ta bán xương rồng ven đường, dừng lại thì thấy lọt thỏm giữa khóm cây có nhất mạt hương, nâng chậu cây lên ngửi thử một phát là quyết định mua hẳn hai chậu về để bàn học để lấy lại tinh thần. Đến giờ vẫn còn iu say đắm loại cây nhỏ nhắn này!

Tên gọi của nhất mạt hương

Nhất mạt hương còn được gọi là sen thơm, sen đá lá thơm, cây vượng tài… Tên tiếng Anh là Vicks plant - vì mùi lá rất giống mùi dầu bôi Vicks. Dù có tên “sen đá”, cây không phải sen đá mà thuộc họ Hoa môi (Lamiaceae) - cùng họ với bạc hà, húng, tía tô, hương thảo. Thế nên lần đầu nhìn thấy, mình còn suýt nhầm với cây bạc hà ^^.

Về tên khoa học, cây hay được ghi là Plectranthus hadiensis var. tomentosus; theo phân loại mới, loài này được chuyển sang chi Coleus với tên Coleus hadiensis. Loài này mọc tự nhiên ở vùng châu Phi nhiệt đới đến Nam Phi, bán đảo Ả Rập, Ấn Độ và Sri Lanka, sau đó được trồng làm cảnh ở nhiều nơi trên thế giới. Ở Việt Nam, nhất mạt hương phổ biến như một loại cây để bàn giá rẻ, dễ chơi.

Đặc điểm thực vật của cây nhất mạt hương

Trồng chậu để bàn, nhất mạt hương thường chỉ cao khoảng 10-30 cm. Thân và cành mảnh, dạng thân thảo, tròn, hơi mọng nước. Cây phân nhánh, mọc thành bụi nhỏ; nếu trồng ngoài vườn, đất rộng thì cây lớn hơn, bụi um tùm hơn, cành có thể bò lan. Rễ chùm, mọc khá nhanh.

Phần tạo ra hương thơm - Lá nhất mạt hương

Phần mình thích nhất ở cây chính là lá. Lá dày, mọng nước, hình trái xoan hoặc gần tròn, mép có răng cưa tròn, mọc đối nhau trên thân. Bề mặt lá phủ một lớp lông tơ mịn màu xanh nhạt, sờ vào mềm như nhung. Trong lá có tinh dầu nên khi chạm vào, vò nhẹ, lá tỏa mùi thơm the mát, rất dễ chịu, làm mình giải tỏa đầu óc thực sự.

Mình chỉ cho bạn 1 tip nhé: muốn mùi hương tỏa ra nhiều hơn thì chạm nhẹ vào những chiếc lá - mùi sẽ thơm cả góc bàn ^^.

Lá nhất mạt hương dày, phủ lông tơ, mép răng cưa tròn - Ảnh: SirWalter, CC0, Wikimedia Commons

Có một điều đáng tiếc là nhất mạt hương trồng chậu rất ít khi ra hoa. Khi có, hoa mọc thành bông dài từ đầu cành, gồm nhiều hoa nhỏ hình môi màu tím nhạt - rất xinh nhưng nhỏ li ti.

Ý nghĩa của cây nhất mạt hương

Nhất mạt hương là một trong những loại cây phong thủy mình thích nhất. Cây được xem là đại diện cho một tình yêu thủy chung, nhẹ nhàng và trong sáng - rất hợp làm quà tặng người yêu, bạn bè ^^.

Người ta còn tin rằng trồng nhất mạt hương trong nhà mang lại may mắn, tài lộc cho gia chủ. Màu xanh dịu và mùi hương nhẹ nhàng của cây giúp không gian học tập, làm việc trở nên thư thái hơn.

Công dụng của cây nhất mạt hương

• Trang trí: cây nhỏ xinh, lá xanh mịn, mùi thơm nhẹ nhàng - mình nguyện mua cả khay về đặt khắp nhà luôn ấy ^^.
• Thư giãn: mùi lá the mát giúp nhiều người thấy dễ chịu, tỉnh táo hơn khi học, làm việc căng thẳng.
• Đuổi côn trùng: mùi tinh dầu ở lá có thể giúp hạn chế phần nào muỗi, côn trùng quanh chỗ đặt cây, nhưng chỉ ở mức hỗ trợ - đừng trông cậy hoàn toàn vào một chậu cây nhỏ nhé.

Bạn có thể đọc ở đâu đó rằng cây “lọc sạch không khí”, “hút tia điện tử” - những điều này chưa có bằng chứng ở quy mô một chậu cây trong phòng.

Trong dân gian ở một số nước, lá cây được dùng xông hoặc đắp ngoài khi cảm, nghẹt mũi. Thông tin này chỉ để tham khảo; không tự dùng cây làm thuốc, hãy hỏi bác sĩ khi cần.

Hướng dẫn cách trồng nhất mạt hương

Chuẩn bị đất trồng

Bạn có thể tận dụng chậu, lon, lọ, chai, thùng xốp… để trồng, miễn là có lỗ thoát nước. Nhất mạt hương lá mọng nước nên không chịu được ngập úng: chọn đất tơi xốp, thoát nước tốt. Mình gợi ý trộn đất thịt với xơ dừa hoặc trấu hun, thêm ít cát hoặc đá nhỏ, một chút phân trùn quế.

Nhân giống bằng giâm cành

Nhất mạt hương nhân giống rất dễ bằng giâm cành:

1. Chọn cành khỏe mạnh, cứng cáp, cắt một đoạn khoảng 7-10 cm, tỉa bớt lá ở phần dưới.
2. Để cành ở chỗ thoáng mát khoảng nửa ngày cho vết cắt se lại (lá mọng nước, cắm ngay dễ thối).
3. Cắm cành vào hỗn hợp đất ẩm đã chuẩn bị, hoặc cắm vào cốc nước sạch.
4. Phun sương nhẹ cho đất hơi ẩm, đặt nơi thoáng mát, tránh nắng gắt.

Khoảng 7-10 ngày là cành bắt đầu ra rễ con và phát triển rồi. Mỗi lần cắt tỉa cho cây gọn, bạn lại có thêm cành để giâm thành chậu mới tặng bạn bè.

Lưu ý khi chăm sóc nhất mạt hương

Đây là loại cây rất dễ trồng, nhưng nếu không khéo thì cũng dễ chết lắm đấy nhé, chủ yếu là do tưới quá nhiều.

Về nước tưới

Nhất mạt hương ưa khô hơn ướt. Chỉ tưới khi đất đã khô, thường khoảng 2-3 lần mỗi tuần khi trời nóng; mùa mưa, trời nồm có khi 1 lần mỗi tuần là đủ. Tưới vào gốc, tránh tưới đẫm lên lá lông tơ (dễ thối lá). Chậu để trong phòng máy lạnh khô nhanh hơn nhưng cũng ít nắng - kiểm tra đất bằng tay trước khi tưới.

Về ánh sáng

Cây cần sáng tán xạ và chịu được nắng sáng nhẹ. Đặt cây gần cửa sổ là tốt nhất. Nắng gắt giữa trưa có thể làm lá héo, cháy. Nếu để bàn làm việc ít sáng, mỗi tuần nên mang cây ra chỗ có nắng sớm vài buổi, mỗi buổi 1-2 tiếng để lá giữ màu xanh, cây không bị vống.

Về phân bón

Cây không cần nhiều dinh dưỡng. Khoảng mỗi tháng một lần, dùng ít phân hữu cơ (phân trùn quế) hoặc phân NPK hòa thật loãng để tưới. Nhất mạt hương khá nhạy cảm với phân: bón đậm dễ cháy rễ, vì vậy sau khi bón nên tưới thêm chút nước sạch.

Xử lý cây bị vàng lá, mềm thân

• Lá vàng, mềm rũ, đất khô: cây thiếu nước - tưới đẫm một lần rồi để cây ở chỗ râm mát cho hồi lại.
• Lá vàng, thân nhũn, gốc đen, đất ướt: cây bị úng, thối gốc - ngừng tưới, cắt bỏ phần thối; nếu gốc hỏng nặng thì cắt ngọn còn khỏe đem giâm lại, cây sẽ “sống lại” trong chậu mới.
• Cây vống dài, lá thưa, nhạt màu: thiếu sáng - đưa cây ra chỗ sáng hơn và tỉa ngọn cho cây đẻ nhánh.

Lúc trước mình trồng cũng từng gặp tình trạng này nhưng không biết cách xử lý nên để cây chết. Đến bây giờ vẫn còn thấy tiếc :((

Trên đây là những thông tin cơ bản nhất về nhất mạt hương. Hy vọng bạn sẽ nhanh chóng “tậu” về cho mình một chậu nhất mạt hương nhỏ nhắn đặt ngay góc bàn làm việc để thêm tinh thần làm việc cũng như giải tỏa căng thẳng nhờ mùi hương của em này nhé!

Gợi ý đọc thêm

• Cây phú quý: đặc điểm, các giống, ý nghĩa phong thủy, độc tính với chó mèo.
• Trúc nhật: không phải tre trúc; đặc điểm lá xanh, lá đốm, hoa, quả, độc tính.
• Cây vạn lộc: phân biệt với phú quý, đặc điểm, ý nghĩa phong thủy, độc tính, cách tách bụi.
• Kim ngân lượng: đặc điểm, ý nghĩa phong thủy ngày Tết, cách gieo hạt.