Bàng Đài Loan (Terminalia mantaly): đặc điểm, cách trồng

Bàng Đài Loan khác với cây bàng ta ở kích thước lá và dáng tán. Bài này nói về nguồn gốc, đặc điểm và cách trồng cơ bản.

Tên gọi và nguồn gốc

Theo Wikipedia, Terminalia mantaly (Madagascar almond, umbrella tree) bản địa rừng và bụi rậm ở Madagascar, từ mực nước biển đến khoảng 500 m, và đã được đưa sang Comoros, Mauritius, Ấn Độ, Sumatra, Đài Loan và nam Trung Quốc. Đây là cây mọc nhanh, vỏ nhẵn màu xám loang, tán xếp tầng, cao tới khoảng 20 m, quả là quả hạch thịt, được dùng làm cây cảnh ven đường. GBIF hiện coi tên T. mantaly là đồng nghĩa với Terminalia neotaliala.

Tên “bàng Đài Loan” được gọi như vậy vì cây được trồng nhiều ở Đài Loan (không phải bản địa). Một số tài liệu tiếng Việt còn gọi là “bàng Cuba” hoặc ghi tên Bucida molinetii; nguồn tiếng Anh mình đối chiếu không xác nhận cách gọi này cho T. mantaly nên mình không khẳng định.

Đặc điểm của bàng Đài Loan

• Dáng cây: cây gỗ mọc nhanh, tán xếp tầng ngang, cao tới khoảng 20 m trong điều kiện bản địa; cây trồng đô thị thường được cắt tỉa thấp hơn.
• Lá: nhỏ hơn nhiều so với lá bàng thường, hình trứng ngược, mọc cụm ở đầu cành; xanh nhạt khi non, xanh đậm khi già.
• Hoa: rất nhỏ, mọc thành bông ở nách lá.
• Quả: quả hạch hình bầu dục, chuyển từ xanh sang vàng cam đến đỏ khi chín, chứa một hạt nhỏ.

Bàng Đài Loan trồng trong công viên, cành mọc ngang thành tầng - Ảnh: Tequila, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Công dụng

Cây chủ yếu được trồng làm cây cảnh bóng mát dọc đường, trường học, khu chung cư.

Nhân giống bàng Đài Loan

Cây thường được nhân giống bằng hạt hoặc chiết cành; trồng bằng hạt phổ biến hơn vì chiết cần có cây mẹ và tỉ lệ thành công thấp.

• Gieo hạt: chọn quả chín già từ cây mẹ khoẻ, ngâm cho mềm vỏ để tách hạt, rồi gieo hạt vào đất ẩm, phủ lớp đất mỏng và tưới phun sương.
• Mua cây con: chọn cây thẳng, cứng cáp, lá xanh khoẻ, rễ phát triển tốt, cao khoảng 40 cm trở lên để dễ trồng.

Chăm sóc bàng Đài Loan (kinh nghiệm chung)

• Ánh sáng: nhiều nắng giúp lá xanh mướt, cây cao nhanh.
• Đất: đất thịt giàu dinh dưỡng, thoát nước tốt; bón lót phân hữu cơ hoai mục trước khi trồng.
• Nước: tưới vừa phải mỗi ngày vào sáng sớm hoặc chiều tối; tưới nhiều hơn mùa khô hạn, tránh tưới giữa trưa nắng.
• Phân bón: bón định kỳ vài tháng một lần bằng phân hữu cơ hoặc NPK.
• Sâu bệnh: cây ít bệnh nhưng lá non có thể bị sâu ăn lá, sâu cuốn lá. Ưu tiên ngắt bỏ thủ công; nếu phải phun thuốc, dùng đúng loại, đúng liều theo nhãn.

Gợi ý đọc thêm

• Cây bàng: nguồn gốc, đặc điểm, phân biệt bàng Singapore, bàng vuông (độc).
• Phong lá đỏ: phân biệt phong đỏ Bắc Mỹ và phong Nhật, đặc điểm, độc tính với ngựa.
• Phượng tím: nguồn gốc Nam Mỹ, phân biệt phượng vĩ, đặc điểm, ý nghĩa, nhân giống bằng hạt.
• Hoa tường vi: nguồn gốc châu Á, đặc điểm, phân biệt hồng tường vi, giâm cành.