Bồ công anh (Taraxacum officinale): ý nghĩa, cách trồng

Hồi nhỏ mình rất thích thổi cánh bồ công anh bay xa, tin rằng chúng mang theo điều ước. Bài này mình gom đặc điểm, ý nghĩa và cách trồng, kèm cách phân biệt tên gọi để bạn đỡ nhầm nhé!

Tên gọi và nguồn gốc của bồ công anh

Nhiều trang tiếng Việt ghi tên khoa học là Lactuca indica và cho rằng đây chính là dandelion. Thực ra đây là hai loài khác nhau:

• Taraxacum officinale (dandelion, răng sư tử): theo Wikipedia, bản địa châu Á - Âu, nay mọc hoang ở nhiều châu lục; là cây thân thảo sống nhiều năm, thường bị coi là cỏ dại ở bãi cỏ nhưng cũng được trân trọng vì thu hút ong bướm.
• Lactuca indica (diếp trời, rau mũi cày, “bồ công anh Việt Nam”): cây dại họ Cúc, hoa vàng nhỏ.

Hoa dandelion màu vàng; “bồ công anh trắng” mà nhiều người nhắc thực ra là cầu quả với chùm lông bay.

Đặc điểm của dandelion

• Rễ và lá: rễ cọc; lá hầu hết mọc ở gốc, dài 5-45 cm, rộng 1-10 cm, hình thìa hoặc thuôn; cây có nhựa trắng như sữa.
• Cuống hoa: rỗng, không lá, thường cao 5-40 cm, đôi khi tới 70 cm; mỗi cuống chỉ có một cụm hoa.
• Hoa: cụm hoa màu vàng, gồm 40 đến hơn 100 hoa nhỏ dạng lưỡi; không có lá bắc ở đáy hoa.
• Quả: quả bế nhỏ có chùm lông trắng bạc (pappus) rộng khoảng 6 mm như chiếc dù, bay theo gió. Ở nhiều dòng, hạt được tạo ra không cần thụ phấn (apomixis).

Cầu quả trắng của bồ công anh với chùm lông bay theo gió - Ảnh: Avenue, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Ý nghĩa của bồ công anh

Cầu hạt trắng bay xa nên bồ công anh là biểu tượng của ước mơ, hy vọng, tự do và sự mong manh nhẹ nhàng. Đây là ý nghĩa văn hóa, không phải điều khoa học chứng minh.

Công dụng của bồ công anh

Theo Wikipedia, lá, hoa và rễ dandelion đôi khi được dùng làm thực phẩm hoặc trong y học thảo dược. Ở một số nơi, lá non được ăn trong salad. Các công dụng chữa bệnh được nhắc trên mạng chưa có bằng chứng khoa học đáng tin.

Thông tin về sức khỏe chỉ để tham khảo; bồ công anh không phải thuốc điều trị bệnh. Đừng tự hái cây ngoài tự nhiên để ăn khi chưa chắc về nơi mọc, thuốc trừ sâu, phân bón; hãy hỏi bác sĩ trước khi dùng thường xuyên.

Cách trồng bồ công anh

Cây dễ trồng, thường nhân giống bằng hạt.

• Hạt: thu hạt từ cầu quả đã chín hoặc mua ở cửa hàng hạt giống. Hạt dễ nảy mầm, không cần xử lý.
• Đất: gần như mọi loại đất; có thể trộn xơ dừa, phân hữu cơ hoai, trấu. Tránh úng.
• Gieo: gieo vãi hoặc theo hàng, lấp lớp đất thật mỏng, tưới ẩm. Khi cây có vài lá thật thì tách trồng vào chậu riêng.
• Lưu ý: vì hạt bay xa và nảy mầm dễ, cây có thể lan khắp vườn; cắt bỏ hoa tàn trước khi thành quả nếu bạn không muốn nó lan.

Chăm sóc bồ công anh

• Ánh sáng: ưa nắng nhưng cũng sống được ở bóng râm và nắng bán phần.
• Nước: dễ tính, nhưng chịu úng kém; tưới vừa phải, không để đọng nước.
• Phân bón: gần như không cần; thỉnh thoảng bón phân hữu cơ hoai là đủ.

Lỗi thường gặp

• Úng gốc, thối rễ: đất đọng nước.
• Lan quá mức: hạt phát tán; cắt hoa tàn.

Gợi ý đọc thêm

• Hoa sao nhái: nguồn gốc châu Mỹ, đặc điểm cây hàng năm, ý nghĩa, gieo hạt.
• Mãn đình hồng: nguồn gốc, đặc điểm, ý nghĩa, gieo hạt, chăm sóc.
• Hoa hạnh phúc: chùm hoa lông vũ ưa bóng mát và ẩm, nguồn gốc châu Á - Bắc Mỹ, cách chọn củ.
• Hoa bách nhật: không phải cúc, nguồn gốc Trung Mỹ, hoa cầu tím bền, làm hoa khô, gieo hạt.